همه چیز درباره کاشت درخت | هدیه‌ به مادر طبیعت…

کاشت درخت با خانواده

پیشنوشت: کاشت درخت یکی از بهترین کارهایی است که می‌توانیم انجام دهیم. بشر دو وجه شخصیتی دارد. وجه حیوانی و وجه انسانی. یکی از وجوح مهم انسانی ما، تمام اقداماتی است که به نفع محیط زیست انجام می‌دهیم. برای من کاشت درخت در ردیف فعالیت‌هایی مانند مطالعه، جمع کردن زباله از ساحل و کمک به مستمندان قرار می‌گیرد. با کاشت درخت ما در واقع وجه انسانی‌مان را به رخ می‌کشیم و برای تعالی روحی خود اهمیت قائل می‌شویم.

در این نوشته می‌خواهیم به طور اصولی و گام به گام، کاشت درخت و مراحل و جزئیات مختلف آن را باهم بررسی کنیم. با گارلیکا همراه باشید.

درختان معمولا با اهداف اقتصادی، زیبایی یا کمک به گسترش جنگل‌ها کاشته می‌شوند. برای من اما، مهمترین چیز گسترش جنگل‌هاست.

جلوگیری از نابودی جنگلها با کاشت درخت
با کاشت درختان بیشتر جلوی نابودی جنگل‌ها را بگیریم

چه درختی بکاریم؟ انتخاب رقم مناسب

ابتدا باید مشخص کنید که چه هدفی از درخت‌کاری دارید. درخت میوه یا درخت زینتی؟ یا اینکه می‌خواهید درختان بریده شده از جنگل را جایگزین کنید. سپس باید مشخصات خاک و آب و هوای محل کاشت را بررسی کنید. باید در مورد خاک مزرعه یا حیاط خود بیش‌تر بدانید. سطح شوری خاک چقدر است؟ آیا خاک اسیدی است یا قلیایی؟ مقدار بارش چقدر است؟ در چه فصل‌هایی باید به درخت آب بدهیم؟ روزی چند لیتر آب بدهیم؟ درختی که می‌خواهیم بکاریم در سرما یا گرما چه عملکردی دارد؟ حداقل و حداکثر چه دمایی را می‌تواند تحمل کند؟ آیا نیاز به هرس دارد یا نه؟ به باد شدید مقاوم است یا خیر؟

شاید مراجعه به این مطلب هم برای شما مفید باشد: مدیریت بحران سرما زدگی محصولات کشاورزی

اینها اطلاعاتی است که باید گردآوری کنید و براساس آن تصمیم دقیق بگیرید. وگرنه ممکن است بعدا از کاشت درخت پشیمان شده و تمام زحمات چندساله شما هدر رود. پس ارزشش را دارد که حداقل یکی دو هفته درموردش تحقیق کنید. البته ممکن است حوصله پیگیری این موارد تخصصی را نداشته باشید. پس بروید و کارشناس نهالستان را سوال‌پیچ کنید و از او اطلاعات بگیرید.

در مجموع باید درختی را انتخاب کنیم که با آب و هوای منطقه مورد نظر سازگاری داشته باشد. ریشه آن بتواند در خاک منطقه به راحتی رشد کرده و قوی شود.

چه زمانی درخت بکاریم؟

در مناطق معتدله در بسیاری از اوقات سال می­توان نهال کاشت. اما در مناطق با تابستان بسیار گرم یا زمستان بسیار سرد اوضاع کمی فرق دارد. در مناطق گرم، فصل بهار خیلی زودتر آغاز می­‌شود. در این مناطق می‌­توان در اسفندماه نهال را کاشت. اما در مناطق سرد چون هوا دیرتر گرم می­شود، پس درختان دیرتر از خواب زمستانی بیدار می­شوند. بهتر است در این مناطق از اواسط اسفند تا اواسط فروردین، نهال‌­ها را بکاریم. دقت کنید که زودتر یا دیرتر کاشتن نهال‌ها یکی از عوامل اصلی از بین رفتن نهال‌ها در سال اول کاشت درخت است.

انتخاب فاصله مناسب درختان

معمولا نهال­‌های کاشته شده حداقل باید ۲ متر فاصله داشته باشند. اما بسته به کاربری و نوع درخت این فاصله ممکن است متفاوت باشد. مثلا برای باغهای میوه این فاصله حداقل ۳ تا ۳٫۵ متر باید باشد تا تراکتور و تجهیزات باغداری بتوانند عبور کنند. در تعیین فاصله باید رشد شاخ و برگ درختان را نیز مدنظر داشت. مثلا درخت گردو را حداقل با ۵ متر فاصله می‌کارند.

در مورد ردیفی کاشتن یا نکاشتن باید بگویم که کاشت ردیفی مخصوص باغات و درختان میوه است. درختان میوه معمولا برای ملاحظات مکانیزاسیون باغ، بصورت ردیفی کاشته می‌شوند. اما برای فضای سبز یک مجموعه گردشگری بهتر است درختان در فاصله‌ها و نقاط تصادفی و رندوم کاشته شوند. بدین ترتیب جنگل واقعی را تداعی می‌کنند.

آماده سازی محل کاشت نهال

اگر بخواهیم یک باغ درست کنیم بهتر است ابتدا محل کاشت درختان را مشخص کنیم. میتوانید این کار را با استفاده از یک دوربین نقشه برداری یا متر و نخ انجام دهید. نقاط بدست آمده را با گچ یا سنگ یا یک اسپری رنگ علامت بزنید. اگر در محل کاشت شما، علفهای هرز یا چمن وجود دارد، آنها را کوتاه کنید یا از ریشه درآورید. زیرا علفهای هرز با نهال شما بر سر جذب آب و نور خورشید رقابت خواهند کرد. درختان معمولا به حداقل ۶ ساعت در روز آفتاب‌گیری نیاز دارند. اگر در حیاط درخت می­‌کارید، مطمئن شوید که نهال شما بخصوص در سال اول در سایه قرار نگیرد.

کندن گودال برای کاشت درخت

چاله‌ه­ای با ابعاد حداقل دو برابر حجم ریشه نهال حفر می‌کنیم. این کار باعث می‌شود تا درخت به راحتی بتواند ریشه­‌های خود را توسعه دهد. مثلا در مناطق جلگه‌ای با خاک حاصلخیز ابعاد ۵۰*۵۰ سانت را پیشنهاد می‌کنیم. اما در مناطق سنگلاخی بهتر است گودال بزرگتر و کمی عمیق‌تر حفر شود. مثلا ابعاد ۶۰*۶۰ سانت بد نیست.

گودال محصوص کاشت درخت
گودال مخصوص کاشت درخت

خیلی هم نباید چاله را عمیق حفر کنیم. اگر نهال می‌­کارید بهتر است سطحی بکارید. مواد مغذی سطح خاک بسیار بیشتر از عمق است. نهال در سال اول رشد، می­‌تواند به راحتی از این مواد مغذی استفاده کند و در سال­ه‌ای بعد به یک درخت تنومند تبدیل شود. گاهی اوقات با کندن گودال، انواع زباله مانند پلاستیک­، پارچه، لاستیک و غیره پدیدار می‌­شوند. هر چیزی را که زیست تخریب پذیر (قابل تجزیه) نیست، از محل دور کنید. آنها به رشد ریشه و سلامت درخت آسیب می­‌زنند.

بررسی زهکشی خاک محل کاشت

 داخل گودالِ حفر شده را از آب پر کنید. فردا دوباره گودال را بازدید کنید. آیا هنوز هم گودال آب دارد؟! اگر همه آب‌ها هنوز نفوذ نکرده­‌اند، بهتر است دنبال جای دیگری برای کاشت درخت و یا احداث باغ باشید. ریشه درختان اگر مدت طولانی غرقاب شوند (ماندابی)، پوسیده شده و از بین می­روند. اگر بافت خاک شما رسی سنگین است (بیش از ۴۰ درصد خاک رس) بهتر است جای دیگری برای کاشت نهال انتخاب کنید. یا اینکه به مقدار زیاد از کودهای پوسیده یا ورمی کمپوست استفاده کنید. چون خاک‌های رسی زهکشی مناسبی ندارند و باعث خفگی ریشه نهال خواهد شد.

کاشت درخت

ابتدا خاک بیرون آمده از گودال را (در صورت فقیر بودن خاک) الک نموده و با یک یا دو کیلوگرم کود عمل‌آوری شده حیوانی یا ورمی کمپوست مخلوط می‌کنیم. سپس ۶۰ درصد گودال را با خاک آماده شده پر می‌کنیم. حالا نهال را از پوشش پلاستیکی درآورده و به آرامی در گودال می‌گذاریم. باقیمانده خاک را نیز روی ریشه نهال ریخته و گودال را پر می‌کنیم. کمی خاک را با کف دست فشار می‌دهیم تا نهال در جای خودش محکم شود.

تصویر کاشتن درخت در داخل گودال
کاشت نهال در داخل گودال

بیشتر بخوانیم: فواید کود حیوانی پوسیده

بیشتر بخوانیم: عمل آوری کود حیوانی، روشها و جزئیات آن

اگر منطقه کاشت نهال، بادخیز است بهتر است دو قطعه چوب حامی (قیّم) هم برای نهال بگذارید. این قیّم باعث می­‌شود که نهال بصورت صحیح و راست قامت رشد کند. همچنین به حفظ زیبایی درخت کمک می­‌کند. بعد از یکسال می‌­توانید قیّم‌­ها را بردارید. بعد از کاشت درخت دقت کنید که تنه درخت کاملا عمودی باشد. همچنین مراقب باشید که هیچ ریشه­ای بیرون از خاک نباشد.هنگامی که از قیّم استفاده می­‌کنید بهتر است از کش به جای طناب استفاده کنید. هم تنه نهال محکم می‌­شود و هم هنگام رشد نهال، انعطاف خوبی خواهد داشت. اگر در محل کاشت نهال، دام هم وجود دارد، بهتر است نهال­‌ها را با فنس یا توری مرغی محصور کنید.

قرار دادن حامی برای نهال
در مناطق بادخیز بهتر است از حامی نهال استفاده کنیم

آب دادن به نهال‌ها

اگر درخت میوه ­­می­‌کارید، به طور منظم به آن آب بدهید. به طور متوسط به ازای هر سانت قطر تنه درخت، باید حدود ۱٫۵ لیتر به آن آب بدهید. البته بعضی درختان آب کمتر یا بیشتری لازم دارند. مثلا یک نهال انار به قطر ۱٫۵ سانت در هر روز به حدود ۲٫۲۵ لیتر آب نیاز دارد. البته همه ­­ما می­‌دانیم که این نیاز در زمستان یا مناطق پرباران کمتر می­‌شود. اگر نهال را برای کمک به گسترش جنگل و در داخل جنگل می­‌کارید، حداقل تا ۲ سال و بخصوص در فصل‌های خشک باید به آن آب بدهید. قرار نیست همیشه خاک کنار درخت خیس باشد. خطر قارچ زدگی را باید جدی گرفت.

استفاده از مالچ

اطراف تنه درخت را بصورت دایره وار مالچ بریزید. بدین منظور میتوانید از چیپس چوب، کودهای حیوانی عمل آوری شده یا سایر بقایای گیاهی استفاده کنید. استفاده از مالچ باعث خنک نگه داشتن خاک اطراف نهال و افزایش حاصلخیزی خاک آن خواهد شد. بیش از ۸ سانت عمق، مالچ نریزید. کنار تنه درخت را تپه مانند نکنید.

استفاده از مالچ بعد از کاشت درختان
بهتر است در سال اول فقط از بقایای گیاهی خشک به عنوان مالچ استفاده گردد

بیشتر بخوانیم: مالچ و کاربردهای آن در کشاورزی ارگانیک

در مواقع لزوم درخت را هرس کنید

هیچوقت بیشتر از ۱۰ درصد حجم درخت (تقریبی) را هرس نکنید. هرس بیش از اندازه باعث قهر کردن درخت می­شود. آری درختان هم قهر می­‌کنند. بخصوص در مورد درختان میوه گزارش شده که در صورتی که بیش از اندازه هرس شده و قهر کنند، مقدار میوه تا ۶۰ درصد هم کاهش نشان می‌­دهد. فقط شاخه‌­های خشک، آفت زده و یا آسیب دیده نیازمند هرس هستند. همچنین وقتی سرشاخه­‌های اصلی به همدیگر تماس دارند، باعث ایجاد زخم و یا پوسیدگی می‌­شود. شاخه‌‌ای که باعث پوسیدگی می­‌شود باید قطع گردد.

هرس کردن نهال در صورت لزوم باید انجام شود
هرس کردن فقط در صورت لزوم باید انجام شود

در مورد چگونگی هرس تصمیم بگیرید. ممکن است دوست داشته باشید درخت شما به سمت بالا رشد کند. پس باید شاخه­‌هایی که به سمت زمین رشد می‌­کنند را هرس کنید. البته بعضی از درختان میوه مانند انار، بر روی شاخه­‌هایی که به سمت پایین رشد می‌­کنند، میوه بسیار بیشتری می­‌دهند. در مجموع بهتر است درختی انتخاب کنید که نیازی به هرس نداشته باشد.

نکات و ملاحظات بیشتر

تا وقتی نهال شما به یک درخت تنومند تبدیل شود باید همانند فرزند خود از آن مراقبت کنید.

در خلال سال اول از کودهای تحریک رشد استفاده نکنید. گفتیم که هنگام کاشت در صورت فقیر بودن خاک، کمی کود حیوانی یا گیاهی عمل آوری شده استفاده کنید. اما بهتر است به درختان در سال اول در حجم زیاد کود شیمیایی یا حتی ارگانیک ندهیم. زیرا نیتروژن زیاد، باعث سوختن ریشه‌­های کوچک نهال می­‌شود. در ادامه باعث کُند شدن روند رشد درخت خواهد شد.

کاشت هسته میوه، امکان دارد همانند محصول همان میوه را تولید نکند. زیرا معمولا نهال درختان را پیوند می­‌زنند. ترجیحا نهال­‌های پیوند زده شده را از نهالستان­‌های معتبر بخرید. اگر در مناطق گرم و بسیار آفتابی زندگی می­‌کنید، بهتر است درخت خود را در مقابل آفتاب سوختگی کمی مقاوم کنید. بدین منظور از رنگ سفید روغنی استفاده کنید. رنگ را با قلم مو به تنه درخت بمالید تا نور آفتاب را بازتاب دهد. بدین ترتیب کمی از اثر سوزاننده آفتاب را کاهش می‌­دهیم.

مراقب علف‌های هرز باشید. به جای استفاده از علف­کش‌­های شیمیایی بهتر است علف‌های هرز را شخم بزنید یا برگردانید. از تراکتور باغی یا کولتیواتور استفاده کنید. البته اگر تعداد درختان کم است، بهتر است با دست این کار را بکنید.

بیایید با کاشت درختان بیشتر و مراقبت از جنگل‌های موجود، کمی هم خودمان را دوست داشته باشیم.

حفاظت از منابع طبیعی با کاشت درخت

منابع مطالعاتی

وبسایت woodlandtrust

وبسایت southernforests

وبسایت wikihow ( مقاله اول، مقاله دوم و مقاله سوم)


یعقوب دلیجه

محقق در زمینه کشاورزی ارگانیک

علاقه مند به کشاورزی مدرن و هوشمند سازی و بهینه سازی فرآیندها

مسلط به زبان انگلیسی (خواندن و گوش دادن و ترجمه)

مسلط به طراحی سایت با وردپرس و مباحث SEO و تولید محتوای ناب اینترنتی

آشنا به فرآیندهای کشاورزی و دامپروری

و البته خوره کتاب

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *