مقدمه‌ای بر گردشگری کشاورزی؛ منبع درآمد جدیدی برای کشاورزان و مزرعه داران

گردشگری کشاورزی

یکی از مباحث نوظهور در زمینه کشاورزی، بحث گردشگری کشاورزی است. ما در گارلیکا بنا بر ماموریت ذاتی خود و برای آگاه سازی جامعه کشاورزی ایران، به بررسی این پدیده جالب و سودآور برای کشاورزان می‌پردازیم. در سلسله مطالب مربوط به توریسم کشاورزی در وبسایت گارلیکا، از کتابها و مقالات داخلی و خارجی معتبر این حوزه بهره خواهیم برد تا منبعی علمی در این زمینه فراهم آید. با ما همراه باشید.

فهرست

مقدمه

گردشگری کشاورزی نسبت به خود کشاورزی قدمت آنچنانی ندارد. مفاهیم گردشگری کشاورزی یا توریسم کشاورزی اولین بار در کشورهای اروپایی و بخصوص در ایتالیا مطرح شد. کشاورزی و تولید غذا از طریق آن، قدمتی به اندازه تاریخ پیدایش بشر دارد. با گسترش جوامع بشری و پیدایش مراکز جمعیتی، انسانها بیش از پیش به شهر نشینی و کوچ از روستاها تمایل نشان دادند.

تراکتور سواری در مزرعه گردشگری
تراکتور سواری در یک مزرعه توریستی

کشاورزان و دهقانان در طول تاریخ، مظلوم‌ترین، فقیرترین و کم درآمدترین قشر جوامع بوده‌اند. حکومت‌های ظالم و مستبد با بستن مالیات‌های سنگین و فشار زیاد بر جوامع کشاورزی ظلم می‌کردند. با گذشت زمان و بهبود وضعیت رفاه، مردم برای بهبود وضع درآمد خود به شهرنشینی روی خوش نشان دادند. آنها جذب کارخانه‌‌ها و مراکز صنعتی در شهر می‌شدند. به تدریج با اختراع ماشین آلات کشاورزی، درآمد کشاورزان کمی بهبود یافت. اما هیچ وقت کشاورزی یک شغل پردرآمد نبوده است.

امروزه با افزایش تنوع تولیدات و خدمات یک مزرعه کشاورزی، کشاورزان به سود دهی مناسبی می‌رسند. یکی از راه‌های جالب برای تنوع بخشی درآمدی و شکوفایی اقتصادی کشاورزان و جوامع روستایی، توریسم کشاورزی است.

گردشگری کشاورزی یا توریسم کشاورزی چیست؟

اول باید ببینیم توریسم کشاورزی چه چیزی هست و چه چیزی نیست. همان‌طور که می‌دانیم گردشگری، یک صنعت بزرگ است و شاخ و برگ زیادی دارد. در واقع توریسم کشاورزی را می‌توان یکی از زمینه‌های نوظهور صنعت گردشگری در نظر گرفت. اما بهتر است یک تعریف از توریسم کشاورزی داشته باشیم.

توریسم کشاورزی یا گردشگری کشاورزی گونه‌ای از گردشگری است که در آن از عناصر و امکانات یک مزرعه کشاورزی در خدمت اهداف گردشگری هستند. در مزارع گردشگری معمولا میزبانی از گردشگران در تعطیلات آخر هفته اتفاق می‌افتد. کلماتی مانند اگری توریسم، اگروتوریسم، توریسم کشاورزی، مزرعه توریستی و مزرعه گردشگری یاد آور همین مفهوم هستند.

یک مزرعه توریستی مزرعه‌ای است که پذیرای گردشگران و ارائه دهنده خدماتی برای راحتی و آرامش آنها در داخل مزرعه است. از محصولات گیاهی و حیوانی محلی گرفته تا اقامتگاه‌های بوم گردی و تجربه سبک زندگی ساده و روستایی.

کمک به برداشت محصول در مزرعه توریستی
یکی از فعالیت‌های جالب گردشگران در داخل مزرعه گردشگری، تجربه برداشت محصول تازه از زمین‌های مزرعه است.

حال چرا دیدار از یک مزرعه گردشگری برای گردشگران و بازدید کنندگان جذاب است؟ تجربه سادگی و پاکی در اوج زندگی شهری. بعضی از مردم دوست دارند بدانند غذایی که هر روز می‌خورند از کجا بدست می‌آید. بعضی از مردم دوست دارند چند روزی را از زندگی شهری، موبایل، اینترنت، شلوغی، فست فودها و… دور باشند. آنها به دنبال آرامش هستند. مزرعه گردشگری می‌تواند یک گزینه جذاب و یک فرصت اقتصادی بزرگ برای مناطق روستایی و کشاورزی باشد.

باید دقت کنیم که توریسم کشاورزی با توریسم بوم گردی یا اکو توریسم تفاوت دارد. اکو توریسم در واقع به گردشگری در طبیعت اختصاص دارد. طبیعتی کاملا وحشی و دست نخورده که انسان هیچ دخالتی در ایجاد آن نداشته است. اما گردشگری کشاورزی یا اگری توریسم (Agritourism) به گردشگری در مزارع کشاورزی و مناظر ساخته دست بشر اختصاص دارد.

نتایج و اثرات توریسم کشاورزی چیست؟

نتایج و اثرات اگری توریسم یا توریسم کشاورزی فقط اقتصادی نیست. این رشته نوظهور در زمینه‌های مختلف اثرات قابل توجهی دارد. شما با فعال کردن بخش توریستی مزرعه خودتان هم به گسترش فرهنگ حفظ محیط زیست کمک می‌کنید و هم درآمد خوبی کسب می‌کنید. هم محلی برای تفریحات سالم خانواده‌ها در آخر هفته ایجاد می‌کنید و هم گامی بزرگ برای بازاریابی محصولات گیاهی و دامی تولیدی در مزرعه و روستای خودتان برمی‌دارید.

شایسته است که دهیاران و شوراهای محترم روستایی از این فعالیت‌ها حمایت کنند. این کار به صورت غیر مستقیم باعث افزایش درآمد مردم روستا نشین و جلوگیری از کوچ آنها به شهرها خواهد شد. با رونق اقتصادی روستاها، بخش تولید رونق می‌گیرد. این رونق به تدریج به سایر بخش‌های صنعت نیز سرایت خواهد کرد.

برای شروع یک کسب و کار گردشگری کشاورزی، چه چیزهایی لازم داریم؟

شرکت در فستیوال‌ها در گردشگری کشاورزی
برگزاری فستیوال کدو: یکی از برنامه‌های جالب مزرعه‌های توریستی می‌تواند برگزاری جشن‌های برداشت محصولات باشد.

یک مزرعه درست و حسابی: اولین چیزی که به آن نیاز دارید یک مزرعه مناسب است. مزرعه‌ای که انواع تولیدات گیاهی و جانوری را در داخل خود دارد. جاده دسترسی مناسبی دارد و از امکانات اولیه مانند چاه آب و برق بهره مند است.

طرح مناسب برای جانمایی عناصر گردشگری: یک طرح کلی برای جاگذاری و مکان یابی عناصر گردشگری در داخل مزرعه نیاز است. مثلا استخر آب در کجا باشد بهتر است. یا کلبه‌های اقامتی و خانه‌های درختی را در کجا درست کنیم. یا اینکه به چه شکلی از گردشگران پذیرایی کنیم؟ چه برنامه‌های تفریحی برای آنها در نظر بگیریم و…

یک استخر ذخیره آب: آب از مهم‌ترین عناصر گردشگری است. شما باید ابتدا از منبع تامین آب اطمینان حاصل کنید. سپس اقدام به احداث یک استخر ذخیره آب کنید. این استخر می‌تواند محل شنا، محل ماهیگیری، حمام آفتاب یا قایق سواری باشد. می‌توان بر روی آن یک رستوران شناور ساخت یا اینکه در ساحل آن از مهمانان پذیرایی نمود.

محل اقامت: ممکن است گردشگران راغب باشند تا در مزرعه اقامت کنند. باید کلبه‌های سنتی یا خانه درختی یا آلاچیق برای آنها آماده نمود. بهتر است سازه محل اقامت تداعی‌گر فرهنگ بومی و محلی منطقه باشد.

نمایشگاه صنایع دستی و گردشگری: یکی از جاذبه‌های جالب مناطق مختلف ایران، صنایع دستی اقوام مختلف است. شما را راه انداختن یک ویترین مختصر از این آثار هنری می‌توانید تنوع و رنگ و بوی خاصی به مزرعه گردشگری خود بدهید.

رستوران سنتی یا محلی برای غذا خوردن: ایجاد یک سفره‌خانه سنتی یا رستوران با غذاهای سنتی و محلی یکی از گزینه‌های جذاب در هر مزرعه توریستی است. با ارائه این خدمات در مزرعه توریستی خود، به استانداردهای یک مرکز توریستی بین‌المللی نزدیک می‌شوید.

چای آتیشی در یک مزرعه توریستی
خوردن چای آتیشی و سیب زمینی زغالی یکی از تجربه‌های لذت بخش در یک مزرعه گردشگری

تراکتور سواری و چرخیدن در مزرعه: یکی از خدمات جالب مزارع توریستی، تراکتور سواری و گشت و گذار در طبیعت مزرعه است. شما سوار یک وسیله اتوبوس مانند می‌شوید که تمام اطراف آن باز است و تراکتور آن را می‌کشد. بدین ترتیب همراه سایر گردشگران به بازدید از مزرعه می‌پردازید.

آشنایی کودکان با حیوانات و پرندگان مختلف: از امکانات جالب بخصوص برای کودکان، امکان آشنایی نزدیک و لمس حیوانات مختلف است. کودکان در مزرعه گردشگری با شتر، گاو، گوسفند، مرغ، شترمرغ، سگ، گربه، اسب و الاغ، اردک، غاز، بوقلمون و بلدرچین آشنا شده و تجربه‌های جالبی بدست می‌آورند.

با کمی فکر و خلاقیت می‌توان گزینه‌های زیادی به این لیست افزود. اما نیازی نیست حتما همه این امکانات را در ابتدای کار داشته باشیم. بهتر است با چند گزینه شروع کرده و به تدریج مزرعه را تکمیل کنیم.

باشد که از داشته‌هایمان بهتر استفاده کنیم و قدر آنها را بدانیم.

منبع

کتاب «گردشگری کشاورزی» نوشته Michał Sznajder و دیگران-انتشارات CABI-سال ۲۰۰۹


یعقوب دلیجه

علاقه‌مند و محقق در زمینه کشاورزی مدرن و ارگانیک

محقق در زمینه هوشمند سازی، رباتیک و بهینه سازی فرآیندهای کشاورزی و دام

مسلط به تولید محتوای فارسی و انگلیسی

مسلط به طراحی سایت با ورد پرس و سئو

و البته یک کرم کتاب

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *