آیا کشاورزی ارگانیک می‌تواند بحران تامین غذا در کره زمین را حل کند؟

کشاورزی ارگانیک

پیشنوشت: درست است که من حامی کشاورزی ارگانیک هستم. اما این را هم می‌دانم که ارگانیک کردن یک مزرعه واقعا در یک زمان کوتاه، شدنی نیست. بلکه باید به تدریج و با حوصله این کار صورت گیرد. دقیقا مانند تغییر الگوهای غذایی و گیاه‌خواری.

مقدمه

کشاورزی ارگانیک از دیرباز منتقدان زیادی داشته است. کشاورزی ارگانیک مصرف مواد شیمیایی (سم و کود و هورمون) را محدود می‌کند. با بذرهای تراریخته و دستکاری ژنتیکی مخالف است. پس طبیعی است که مخالفان زیادی داشته باشد. حال در این مطلب بلند در وبسایت گارلیکا، این هفته هم میزبان شما هستیم تا موضوع مهمی را بررسی کنیم. آیا روشهای کشاورزی ارگانیک می‌تواند مردم جهان را سیر کند؟ آیا جنبش ارگانیک می‌تواند با این افزایش جمعیت سازگار شود؟ پس با ما همراه باشید تا این مورد را موشکافی کنیم.

مشکل در کمبود غذا نیست بلکه در الگوی مناسب غذا خوردن است!

برای اینکه روشهای کشاورزی ارگانیک بتواند بحران غذا در جهان را حل کند نیاز به چند پیش‌شرط دارد.

-باید بالای ۹۰ درصد افراد گیاه‌خوار شوند.

-اسراف و تلفات غذا (میوه، سبزی و گوشت) باید حداقل ۵۰% کاهش یابد.

-۱۰۰% باید زمین‌های اختصاص داده شده به پرورش حیوانات، برای پرورش گیاهان اختصاص یابند.

گوشت خواری و مشکل کمبود غذا
آیا می‌توان گفت رواج گوشت خواری باعث گسترش گرسنگی و بحران کمبود غذا در جهان خواهد شد؟

کشورهای توسعه یافته بالاترین مصرف سرانه گوشت در جهان را دارند. خوردن گوشت و همبرگر در کشورهای توسعه یافته، امروزه بصورت یک خرده فرهنگ تثبیت شده است. اما این موضوعات نباید طرفداران کشاورزی ارگانیک را برای تامین غذای مورد نیاز جهان ناامید کند.  

جالب است که در سال ۲۰۱۶ حدود ۱۱% مردم جهان غذای کافی برای ادامه زندگی دریافت نمی‌کردند. اما دلیل این اتفاق کمبود غذا نیست. این اتفاق بیشتر به دلایل زیر است:

-آنها هیچ تلاشی برای دستیابی به غذای بیشتر نکرده‌اند

-عدم دانش، مهارت و منابع مالی لازم برای تولید غذای خودشان

-هدر رفتن یک سوم غذای تولیدی در کره زمین

-عدم دسترسی به غذا به دلیل مشکلات امنیتی و جنگ‌ها

برای مبارزه با تلفات و دور ریز مواد غذایی باید تمهیدات زیادی بکار بگیریم. هم اکنون هنوز هم تجهیزات و تکنولوژی مربوط به کاشت، داشت، برداشت مواد غذایی، ذخیره سازی، پیش بینی وضع هوا و تکنولوژی‌های مهندسی ژنتیک جای کار و نیاز به تحقیقات بیشتری دارند.

مقایسه ناعادلانه کشاورزی ارگانیک با کشاورزی معمول

منتقدان روشهای کشاورزی ارگانیک، معمولا به مقدار تناژ پایینِ مزارع ارگانیک نسبت به مزارع معمولی اشاره می‌کنند. به طور متوسط این کاهش حدود ۲۰% است. درست است که در مقیاس زیاد، ۲۰% رقم قابل ملاحظه‌ای است. اما باید یک نکته مهم را در نظر داشته باشیم. کشاورزی غیر ارگانیک فقط یک هدف دارد آن هم افزایش تناژ محصول است. آنها از هر روشی استفاده می‌کنند تا نسبت به سال قبل محصول بیش‌تری داشته باشند. آنها ممکن است از بذرهای تراریخته، آفت‌کش‌های سمی و شیمیایی، هورمون‌های رشد و… استفاده کنند تا به این هدف برسند.

کشاورزی ارگانیک و جلوگیری از بیابان زایی
من که نمیخواهم با خوردن افراطی گوشت حیوانات، مزرعه‌ها و زمین حاصلخیزم به چنین بیابانی تبدیل شود. شما چطور؟

در طرف مقابل کشاورزی ارگانیک قرار دارد. تولید محصولات سالم و عاری از بقایای سموم و کودهای شیمیایی، بهبود سلامت و حاصلخیزی خاک، سعی بر کاشت بدون شخم زدن، بهبود تنوع زیستی، کمک به حشرات مفید و گسترش آنها، استفاده بهینه از آب و کاهش آلودگی منابع آبی و…

بخوانیم: با کاشت درخت، به مادر طبیعت هدیه دهیم.

حال خودتان قضاوت کنید. شما برای افزایش ۲۰ درصدی محصول، بسیاری از مزایای کشاورزی ارگانیک را از دست می‌دهید. مهندسین صنایع اصطلاحی دارند به نام «هزینه فرصت»! مصداق آن همینجاست! آیا واقعا به خاطر ۲۰ درصد محصول بیشتر حاضریم سلامتی کل کره زمین را زیر سوال ببریم؟؟ راه چاره برای سیر کردن ۱۰ میلیارد نفر، افزایش تناژ نیست. بلکه بهبود روشهای مصرف و تغییر الگوهای غذایی است.

تناژ مزارع ارگانیک نسبت به مزارع معمولی آنقدرها هم کم نیست!

آیا همه محصولات ارگانیک تناژ کمتری نسبت به نمونه‌های مشابه غیر ارگانیک دارند؟ خیر. مثلا حبوبات ارگانیک و غیر ارگانیک تقریبا تناژ یکسانی دارند. در اغلب محصولات پرمصرف این کاهش تناژ چیزی در حدود ۱۰% است. حتی می‌توان به لحاظ اقتصادی آن ۱۰% را نیز جبران نمود. کافیست در بین ردیف‌های محصولات مختلف، محصول پوششی (مثلا حبوبات) بکاریم.

خوب است بدانیم حبوبات یکی از منابع اصلی تامین غذای روشهای گیاه خواری است.

گیاه خواری در مقابل مصرف زیاد گوشت قرمز

هرسال مصرف گوشت قرمز در جهان افزایش می‌یابد. هم اکنون برای تامین گوشت قرمز جهان با مشکل مواجهیم. چه برسد به سال ۲۰۵۰ که شاید جمعیت خیلی بیشتر از اینها باشد. شاید بالا رفتن هرساله قیمت گوشت قرمز به همین دلیل باشد.

هم اکنون ۵ کشور زیر بیشترین مصرف سالانه گوشت قرمز را دارند:

کشورسرانه مصرف گوشت
لوگزامبورگ۱۳۶
آمریکا۱۲۶
استرالیا۱۲۱
نیوزلند۱۱۶
اسپانیا۱۱۰
مصرف گرایی و بحران غذا و نقش کشاورزی ارگانیک
مصرف گرایی درحال از بین بردن تمام سرمایه‌های بشریت است. بیدار شویم…

می‌گویند در ایران به طور متوسط سالانه ۴۳ کیلوگرم گوشت می‌خوریم. ۱۱ کیلو گوشت قرمز، ۲۵ کیلو مرغ!! و ۶ کیلو ماهی. در واقع ما نسبت به اغلب کشورهای جهان گیاه‌خوارتر هستیم! شاید به اجبار شاید هم با اختیار!

اما جالب است بدانیم که کشورهای هند و بنگلادش با حدود ۳ کیلوگرم گوشت قرمز، کمترین سرانه مصرف را دارند. و جالب‌تر اینکه کشور هند یکی صادرکنندگان بزرگ گوشت قرمز است.

خوب است بدانیم که گیاهان فقط حدود ۳۰ الی ۳۵ درصد (متوسط) انرژی خورشید را به غذا تبدیل می‌کنند. حال گوسفند یا گاو این گیاه را بخورد فقط ۱۱ تا ۱۵ درصد آن را به گوشت تبدیل می‌کند. بقیه را تبدیل به مدفوع و گاز گلخانه‌ای می‌کند!! یعنی ما با خوردن گوشت فقط حدود ۴ درصد از انرژی خورشید استفاده می‌کنیم! درحالی که بدترین سیستم‌های برق خورشیدی بازدهی بیشتر از ۱۴ درصد دارند. آیا بهتر نیست به جای پرورش گوسفند، سیستم برق خورشیدی بخریم؟ بَدا به حالِ ما…

اصلا نیازی نیست یک شبه گیاه خوار شویم. بهتر است به تدریج این کار را بکنیم. هم اکنون من حدود ۶ کیلوگرم در سال گوشت می‌خورم. بهتر است برای کاهش دادن این مقدار از حبوبات بیشتر استفاده کنم. پس بیایید آرمانی فکر نکنیم. مصرف گوشت قرمز شاید هیچوقت به صفر نرسد. اما همین که کاهش پیدا کند، خبر بسیار خوبی برای محیط زیست کره زمین است.

جمعیت ۱۰ میلیارد نفری

بسیاری از منتقدین مکتب ارگانیک می‌گویند که روشهای کشاورزی ارگانیک تا سال ۲۰۵۰ نمی‌تواند جمعیت ۱۰ میلیارد نفری کره زمین را سیر کند. اما چه کسی جمعیت آینده کره زمین را تخمین زده است؟؟ سازمان ملل؟ سازمان جهانی بهداشت؟

جنون مصرف گرایی
جنون مصرف گرایی

جمعیت کنونی کره زمین در زمان نوشتن این مقاله ۷۷۳۷۱۸۰۲۳۵ نفر است و هر ثانیه حدود۲ الی ۳ نفر به جمعیت کره زمین افزوده می‌شود. و اما در مورد پیش بینی جمعیت در چند سال آینده. پیش‌بینی کردن کار بسیار سخت و با دقت بسیار پایین است. انسان شاید بتواند حداکثر تا ۵ سال را به دقت پیش‌بینی کند. اما شاید تا سال ۲۰۵۰، جنگ جهانی سوم شکل گرفت. یا یک بیماری خاص، شایع شده و افراد زیادی را به کام مرگ بکشد. یا مردم هند تصمیم بگیرند همانند خانواده‌های چینی، فرزند کمتری داشته باشند. یا اینکه یک شهاب سنگ بسیار بزرگ به چین یا هند برخورد کرده و میلیون‌ها نفر را سلاخی کند. آنوقت چه؟

باید بگویم پیش‌بینی رشد جمعیت تقریبا غیرممکن است. رشد جمعیت به عومل مختلفی بستگی دارد. شرایط اقلیمی و آب و هوایی، فرهنگ، نژاد، شرایط اقتصادی، امید به زندگی، سطح رفاه و چندین عامل دیگر بر روی رشد جمعیت تاثیر دارند. خود این عوامل آنقدر پیچیده هستند که به هیچ روشی قابل کنترل یا هدایت (حداقل در کوتاه مدت) نیستند. رابطه و اندرکنش این عوامل با فاکتور رشد جمعیت نیز موضوعی بسیار پیچیده‌تر است.

با این حال باید بدانیم که با افزایش سطح رفاه، بهتر شدن وضعیت اقتصادی و بالا رفتن کیفیت آموزش و سواد، میل به فرزند آوری کاهش یافته است. البته مثال‌های نقضی نیز وجود دارند. اما اغلب این گونه بوده است.

 حال چه تضمینی وجود دارد که جهان تا سال ۲۰۵۰ همین روند رشد جمعیت را ادامه دهد. هرساله کشورهای زیادی برای بالا رفتن سطح رفاه و آموزش خود و شهروندان و ارتقای شاخص‌های توسعه اقتصادی و آموزشی و فرهنگی تلاش زیادی می‌کنند.

همچنین اطلاع داریم که نرخ رشد جمعیت هر سال کاهش می‌یابد. شاید تا سال ۲۰۵۰ نرخ رشد جمعیت عددی منفی شود. آنگاه باید به جای نگرانی در مورد حجم غذای تولیدی باید نگران کیفیت غذا باشیم. باید نگران افزایش سطح رفاه و شکوفایی شهروندان و هموطنان باشیم. باید نگران پایین بودن سرانه مطالعه خودمان باشیم.

تامین غذای ارگانیک برای جمعیت کره زمین

تامین غذای ارگانیک برای جمعیت کره زمین، صرفا یک گزینه روی میز نیست. بلکه یک الزام است. هر ساله هزاران هکتار از خاک حاصلخیز کره زمین به دلیل استفاده از روشهای کشاورزی غیر ارگانیک، از بین می‌رود. این روند خطرناک سالهاست که آغاز شده است.

هرسال نسبت به سال قبل تامین مواد غذایی برای جمعیت کره زمین دشوارتر می‌شود. باید هرچه زودتر روشهای کشاورزی ارگانیک را در سطح وسیع بکار بگیریم و خاک و محیط زیست خود را ترمیم کنیم. بدین طریق شاید بتوانیم، از انقراض نجات پیدا کنیم.

۲۶ مهر ۱۳۹۸- شهرستان بسطام

منابع و ارجاع

با الهام از نوشته https://medium.com/@greenlivinglibrary در سرویس وبلاگ مدیوم


یعقوب دلیجه

علاقه‌مند و محقق در زمینه کشاورزی مدرن و ارگانیک

محقق در زمینه هوشمند سازی، رباتیک و بهینه سازی فرآیندهای کشاورزی و دام

مسلط به تولید محتوای فارسی و انگلیسی

مسلط به طراحی سایت با ورد پرس و سئو

و البته یک کرم کتاب

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *